Znaczenie Konstytucji 3 maja

Podobnie jak w latach poprzednich, tak i w roku biezacym, Polacy zamieszkujacy w krajach wolnego swiata obchodzic beda uroczyscie 205 rocznice uchwalenia tej wielkiej Konstytucji 3-go Maja 1791r.
W Polsce niepodleglej rocznica ta byla swietem narodowym i wolnym dniem od pracy. Dzien 3-go maja kazdego roku byl dniem radosnym i na odswietnie przystrojonych ulicach maszerowaly pochody ludnosci cywilnej i odbywaly sie parady wojska. Uroczystosci konczyly akademie, zabawy i przyjecia. We wszystkich kosciolach odprawiano msze sw. na intencje pomyslnosci Ojczyzny.
Po drugiej wojnie swiatowej sowieccy okupanci zabronili w ogole wspominac te rocznice, podobnie jak dzien 11 listopada, rocznice odzyskania przez Polske niepodleglosci w 1918 roku, czy tez swieto Wojska Polskiego, obchodzonego kazdego sierpnia, w rocznice wielkiego zwyciestwa polskiego nad bolszewicka nawala w roku 1920.
Przemilczenie faktow, falszowanie dziejow historii, ma na celu zatarcie sladow wielkosci kultury polskiej i chwalebnej przeszlosci narodu polskiego. Mlodsze pokolenia maja zapomniec o wspanialej historii swoich przodkow i nie znac prawdy, kto byl sprawca rozbiorow Polski i cierpien wielu pokolen Polakow.
Wiekopomna Konstytucja 3 maja byla pierwsza konstytucja pisana w Europie. Stanowi ona dla narodu polskiego jedno z najwazniejszych wydarzen dziejowych, a takze ma olbrzymie znaczenie dla innych narodow swiata, gdyz bywa dla nich wzorcem.
W okresie wspanialego rozkwitu Rzeczypospolitej przedrozbiorowej Ksiestwo Moskiewskie nie odgrywalo zadnej roli w dziedzinie panstw europejskich. Stanowilo zaledwie peryferie nedzy, zacofania i niewolnictwa.
Agresywnosc i daznosc do podbojow sasiednich krajow owczesnych carow moskiewskich doprowadzila do spisku z Prusami i Austria przeciw Polsce. Brak przezornosci i sprytu politycznego, jaki cechowal wladcow panstw najezdzczych, doprowadzily do tego, ze uspiona czujnosc Rzeczypospolitej nie przeczuwala nadchodzacej katastrofy, ktora poddala w niewole na 123 lata narod polski.
Spisek Rosji, Prus i Austrii przeciwko Polsce zapoczatkowany byl w roku 1732, kiedy trzy panstwa zawarly tzw. "Traktat Loewenwelda" ("trzech czarnych orlow"). Spisek ten zakreslil ogolne plany wspolnej akcji przeciw Rzeczypospolitej Polskiej, jej oslabienia i stopniowego zniszczenia.
Spisek rosyjsko-prusko-austriacki doprowadzil w lutym 1772 roku do pierwszego rozbioru Polski, podpisanego w Petersburgu, ktory nastapil w sierpniu 1772 roku. Rzeczpospolita utracila ogromne obszary. Austria zajela 83.000 km kwadr. Prusy terytoria polnocne i zachodnie o powierzchni 36.00 km kawadr., a Rosja tereny wschodnie i polnocne o powierzchni 92.00 km kwadr.
Po tej katastrofie nastapily proby wzmocnienia wewnetrznego w Polsce. Jednak i one byly ograniczone z zewnatrz. Sejm w Warszawie, zwany czteroletnim albo wielkim, ktory obradowal od 6 pazdziernika 1788 do 29 maja 1792 roku czynil proby skonsolidowania wewnetrznego kraju, dokonujac zmian ustrojowych. W tym czasie uchwalono prawa o miastach (18.4 1791) oraz ustawe konstytucyjna (3.5 1791)
Uchwalenie postepowej konstytucji w dniu 3 maja 1791 roku zaniepokoilo panstwa zaborcze. Dodac nalezy, ze w tym czasie w tych krajach panowal absolutyzm z nieograniczona wladza cesarzy. Polska natomiast nie przechodzila okresu absolutyzmu. Trzeba mocno podkreslic, ze w Rzeczypospolitej krol zawsze byl kontrolowany przez parlament i wiazany postanowieniami oraz uchwalami parlamentu.
Okres panowania Sasow pozostawil kompletnie zdezorganizowana administracje panstwowa, kraj kompletnie rozbrojony i pusty skarb. Trzeba bylo od podstaw budowac nowy porzadek panstwowy. Do rozpoczecia jednak tej reorganizacji sklonilo tez to, ze zawisla grozba zewnetrzna. Proby przeprowadzenia zasadniczych reform ustroju panstwa grozily dalszymi interwencjami zbrojnymi panstw spiskujacych przeciw Polsce. Samo nawet przygotowanie tekstu konstytucji odbywalo sie potajemnie, aby wiadomosci o tym nie przedostaly sie do dworow panstw rozbiorczych.
Konstytucja 3 Maja stanowila mocny fundament dla wewnetrznego umocnienia Polski. Tego obawialy sie panstwa spiskujace. Ogloszenie postepowej konstytucji, spowodowalo najazd na ziemie Rzeczypospolitej. W bitwie pod Zielencami ksiaze Jozef Poniatowski odniosl zwyciestwo nad wojskami rosyjskimi. Ciezkie boje stoczyl Tadeusz Kosciuszko pod Dubienka. Meznie bronily sie oddzialy pod Krzemiencem i Brzesciem nad Bugiem. Brak rezerw wojskowych i proby ulozenia sie z Rosja, spowodowaly to, ze za kilka miesiecy nastapil drugi rozbior Polski.
Powstanie Kosciuszkowskie nie zdolalo uratowac niepodleglosci Rzeczypospolitej. Trzy panstwa (Rosja, Prusy, Austria) podzielily sie reszta terytorium Polski.
Wprawdzie nie zdolano doprowadzic do konca reform panstwowych, zgodnie z uchwalona konstytucja, to jednak stala sie ona zrodlem sily moralnej i przetrwania ponad stuletniej niewoli.
Konstytucja 3 Maja byla aktem donioslym dla dalszych losow narodu polskiego. Miala ona i ma nadal olbrzymie znaczenie. Chociaz Panstwo Polskie uleglo brutalnej, fizycznej przemocy, to jednak za pozno juz bylo na zburzenie rodzimego porzadku prawnego i wlasnej koncepcji odrodzonego zycia zbiorowego w spoleczenstwie.
Narod polski zyl nadal wlasna tradycja i ciagloscia historyczno- prawna. Kierowal sie wlasnymi normami i trwal az do wyzwolenia sie z obcej przemocy. Znaczenie wiec Konstytucji 3 Maja jest olbrzymie, nie tylko jako nowoczesnej mysli porzadku spolecznego, ale przede wszystkim jako donioslego aktu prawno-historycznego, zachowujacego ciaglosc historyczno-prawna i tradycje panstwowosci.
Odzyskanie w 1919 roku bytu niepodleglego bylo odzyskaniem przyslugujacego Polsce stanowiska podmiotu prawa narodow, ktorego nigdy nie utracila. Stanowilo to nic innego, jak tylko przywrocenie wladzy panstwowej w oparciu o zasade restytucji.
Wznowienie dzialalnosci panstwa, ktore przedtem istnialo przez dlugie wieki, ale czasowo utracilo moznosc sprawowania swojej panstwowowsci, bylo procesem wznowienia dzialalnosci jego nalezytych organow panstwowych, do czego wystarczyla cala tradycja i wola narodu, dazacego niezlomnie do odzyskania utraconego bytu panstwowego.
Rzeczypospolita Polska z chwila odzyskania niepodleglosci kontynuowala nie tylko narodowa politycznie ciaglosc, ale takze ciaglosc prawna Polski przedrozbiorowej. Nie bylo to panstwo nowe, ale panstwo o tysiacletniej kulturze i wielkiej tradycji, ktorego byt prawny nigdy nie zostal przerwanym. Na tym stanowisku oparl sie rowniez Traktat Pokojowy z 20 czerwca 1919 roku, ktory zostal zawarty miedzy glownymi sprzymierzonymi mocarstwami z Polska, w ktorym podkreslano wyraznie, ze glowne mocarstwa sprzymierzone, przez sukces swego oreza "przywrocily narodowi polskiemu niepodleglosc, ktorej zostal nieslusznie pozbawiony".
We wstepie do konstytucji z dnia 17 marca 1921 r. czytamy:
" W imie Boga Wszechmogacego! My Narod Polski, dziekujemy Opatrznosci za wyzwolenie nas z poltorawiekowej niewoli, wspominajac z wdziecznoscia mestwo i wytrwalosc walki pokolen, ktore najlepsze wysilki swoje sprawie niepodleglosci bez przerwy poswiecaly, nawiazujac do swietnej tradycji wiekopomnej Konstytucji 3 Maja- dobro calej, zjednoczonej i niepodleglej Matki- ojczyzny majac na oku, a pragnac Jej byt niepodlegly, potege i bezpieczenstwo oraz lad spoleczny utwierdzic na wiekuistych zasadach prawa i wolnosci, pragnac zarazem zapewnic rozwoj wszystkich Jej sil moralnych dla dobra calej, odradzajacej sie ludzkosci, wszystkim obywatelom rownosc, a pracy poszanowanie, nalezne prawa i szczegolna opieke Panstwa zabezpieczyc- te oto Ustawe Konstytucyjna na Sejmie Ustawodawczym Rzeczypospolitej Polskiej uchwalamy i stanowimy..."
Konstytucja 3 maja zapewnila ciaglosc historyczno- prawna Panstwa Polskiego wobec prawa narodow.
Go BackGo Home